In de schaduw van de A15, waar asfalt en natuur elkaar ontmoeten, duikt ecoloog Joost de Jong voor Rijkswaterstaat in de verborgen wereld van duikers. Ontdek hoe hij met zijn passie, kennis en moderne technologie de balans tussen infrastructuur en biodiversiteit bewaakt.
Van rietkraag tot slib: ecologisch onderzoek in de berm
Op deze grijze ochtend razen de auto’s en vrachtwagens al vroeg over de A15. Wie werkt in de nabijheid van deze rijksweg weet dat veiligheid cruciaal is. Het is de reden dat de verkeersveiligheidsbegeleider van de firma Van Doorn zijn gele bus met zwaailichten parkeert op de vluchtstrook. Joost de Jong stapt uit, zijn oranje veiligheidsoutfit kleurt fel af tegen het sombere asfalt. Terwijl de verkeersregelaar wacht, duikt de ecoloog de berm in.
Vandaag onderzoekt hij een duiker, een onopvallend kunstwerk dat water van de ene naar de andere kant van de weg laat stromen. Voor Rijkswaterstaat is het behoud van een goede staat van die duikers essentieel, maar het uitvoeren van onderhoud vraagt om precisie en afstemming. “Bermen en sloten rondom snelwegen vormen interessante ecologische locaties waar beschermde flora en fauna kunnen zitten, daar moet je met werkzaamheden rekening mee houden,” legt Joost uit. “Wat leeft hier, wat groeit hier, en wat kunnen we daaruit afleiden?”
Biodiversiteit onder de loep
Rijkswaterstaat beheert naar schatting zesduizend van deze duikers. Joost legt uit: “Met een team van vier ecologen nemen we er driehonderd onder de loep als voorbereiding op werkzaamheden rondom de duiker.”
Wat houdt dit precies in? “We onderzoeken de natuurwaarden van deze duikers en de omgeving. Op basis van onze bevindingen kunnen we adviseren hoe werkzaamheden uitgevoerd kunnen worden met oog op bescherming van natuurwaarden,” antwoordt de ecoloog.
Aan de rand van een duiker zit Joost op zijn knieën. Hij inspecteert het water en de rietkraag dat langs de oever groeit. “Zie ik helder water, of is het troebel? Staan er waterplanten of zijn die afwezig? Het zegt allemaal iets over de waterkwaliteit waarin bepaalde amfibieën, zoals kikkers en salamanders zich thuis voelen en zich kunnen voortplanten,” weet hij.
Moderne technologie in actie
Het werk van Joost vraagt om precisie. Gelukkig helpt technologie hem bij het administratieve proces. “Ik werk met een speciale dataomgeving in een GIS-app die Tetra Tech voor Rijkswaterstaat heeft ontwikkeld,” vertelt hij, terwijl hij de online kaart op zijn mobiel laat zien. Rode stippen geven de te onderzoeken duikers aan.
“Hier staan alle locaties, compleet met de coördinaten en voorgeschreven punten die ik moet onderzoeken. Ik maak foto’s van de situatie en vul mijn bevindingen in de app in. Alles wordt met hulp van ArcGis direct gekoppeld aan de locatie in het systeem. De technologie bespaart tijd en voorkomt fouten. Zo heeft Rijkswaterstaat van meet af aan real-time inzicht in ons onderzoek.”
Werken op unieke plekken
Joost geniet van zijn werk. Niet elke locatie is even makkelijk bereikbaar. Maar juist die verborgen plekken maken het interessant. “Ik kom op plekken waar bijna niemand mag komen,” zegt hij met een glimlach. “Laatst stond ik bij een duiker bij de Drentsche Aa. Met aan de ene kant weilanden en aan de andere zijde een prachtig stukje oer-Hollands natuurgebied. Dat contrast was fantastisch.”
De ecoloog vertelt enthousiast over de ontmoetingen die zijn werk met zich meebrengt. “Soms moet ik over privéland om een duiker te bereiken. Dan krijg ik toestemming van een boer om via zijn akker naar een locatie te gaan en maken we een praatje. Dat soort interacties maken dit werk extra bijzonder. Bovendien kom je soms bijzondere dieren tegen, zoals de waterspitsmuis of een Noordse woelmuis.”
Verantwoord onderhoud
Joost legt uit dat je in een Natura 2000-gebied niet zomaar voedingsrijk slib in de berm mag leggen, omdat dit habitatten kan verstoren. De ecoloog werpt een laatste blik op de duiker, waar het riet zachtjes in de wind danst en vogels opvliegen uit de bomen. “Hier is veel leven,” analyseert hij. “Het riet trekt vogels, zoals de kiekendief, rietzanger en de blauwborst aan, terwijl de bomen aan de overkant weer aantrekkelijk zijn voor de kraaien.”
De ecoloog benadrukt dat bij werkzaamheden, zoals afdammen, droogzetten en schoonspuiten dus rekening moet worden gehouden met broedseizoenen en actieve periodes voor soorten, om zo broedplaatsen niet te verstoren. “Met het nemen van deze voorzorgsmaatregel verklein je een mogelijke verstoring van beschermde soorten,” verwacht hij. Met een paar klikken voegt hij zijn bevindingen toe aan de app. Zijn werk zit erop, maar de analyse gaat door. “Wat je ziet, is dat natuur en infrastructuur naast elkaar kunnen bestaan,” besluit hij tevreden op weg naar het busje, klaar voor de volgende duiker.
Meer weten over ecologisch onderzoek?
Ecologisch onderzoek biedt inzichten die essentieel zijn voor het behoud en beheer van natuurlijke omgevingen. Met een team van ervaren ecologen staan we klaar om de flora en fauna in elk gebied in kaart te brengen. Of het nu gaat om het monitoren van beschermde soorten, of het beoordelen van de bodem- en waterkwaliteit. Meer weten? Bezoek hier de uitgebreide dienstenpagina over ecologisch onderzoek.
Benieuwd wat we voor jou kunnen betekenen? Onze experts denken graag mee.
