Jaren stond-ie daar. Massief. Leeg. In de weg. De Apenrots. Ooit het toonbeeld van vooruitstrevende architectuur, nu een stille getuige van vervlogen idealen. Maar dat verandert. Staal, beton en oude plannen maken plaats voor nieuwe ambitie.
Want in het Hertzbergerpark werken gemeente, ontwikkelaars en sloopexperts aan een gebied waar Apeldoorn straks weer trots op kan zijn. Kijk mee achter de hekken met wethouder Peter Messerschmidt en sloopregisseur Herco Brand van Tetra Tech.
Apeldoorn blaast Apenrots nieuw leven in
De wind jaagt stof en los grind over het verlaten terrein. Kapotte ramen, vervaagde gevels, verkleurde betonplaten. Tussen de roestige hekken en scheef gewaaide bouwdoeken staat hij er nog: de Apenrots, het iconische ontwerp van architect Herman Hertzberger. Wereldwijd wordt het beschouwd als een mijlpaal in de moderne architectuur. De aan elkaar geschakelde betonnen blokken en open ruimtes vormden in de jaren zeventig de allereerste kantoortuin. Een revolutionair idee dat nog steeds in architectuurboeken over de hele wereld terug te vinden is.
“Elke bouwkundestudent kent dit gebouw,” zegt Messerschmidt. De wethouder volkshuisvesting en ruimtelijke ordening kijkt naar de betonnen reus alsof hij hem persoonlijk kent. “Iedereen in deze stad weet wat hier staat. Maar we hebben er veel te lang alleen maar omheen gekeken. Nu is het vooral een schaamteplek die mensen liever mijden.”
Beweging in betonnen reus
Jarenlang stonden ontwikkelaars in de rij met ideeën. Geen daarvan werd realiteit. Het gebouw raakte verder in verval. Tot in 2023 de gemeente ingreep. Er kwam een voorkeursrecht op het gebied, gesprekken met curatoren volgden, en uiteindelijk kocht Apeldoorn het Hertzbergerpark aan. “Zo krijgen we de regie over de sturing op de toekomst van het iconische gebouw en de invulling van het hele gebied ,” vertelt Messerschmidt. “Geen versnippering meer, maar één samenhangend plan.”
Gevolg: de Pakhoedtorens gaan tegen de vlakte, het gebied, inclusief parkeerterrein wordt bouwrijp gemaakt. Ontwikkelaar Explorius neemt hier vervolgens het woningbouwdeel voor zijn rekening. De Apenrots blijft in handen van de gemeente. Wat er precies komt? Dat ligt nog open. Maar het moet bruisen, is de overtuiging van de wethouder. “Wonen, werken, zorg, onderwijs, cultuur – alles door elkaar. Een plek die leeft, waar mensen elkaar ontmoeten.”
Ideeën zijn er genoeg. Messerschmidt: “Zelfs scholieren denken mee. Tiny houses met een zwembad per unit? Niet haalbaar, maar wel creatief. En elke suggestie nemen we serieus.”
Laag voor laag naar een nieuw begin
Herco Brand is projectmanager bij Tetra Tech en al sinds 2017 bij het project betrokken. “We zijn er destijds begonnen met asbestonderzoek in de Apenrots, later volgden analyses van chroom-6 en andere schadelijke stoffen. Het gebouw zat vol verrassingen. Lekkende daken, kapot glas, vervuilde materialen. We troffen zelfs mensen aan die hier illegaal verbleven. Het was een slagveld.”
Maar juist door die jarenlange voorbereiding kent Brand elk hoekje van het gebouw. “Dat is onze kracht. Nu kunnen we snel en zorgvuldig handelen. Hier ontmantel je niet met grof geweld, want het is een gemeentelijk monument dat we vooralsnog zo veel mogelijk overeind willen houden.”
Karakteristieke elementen, zoals de dagkanten in gevel blijven behouden. De buitenkant krijgt straks weer een herkenbare uitstraling, maar dan fris, veilig en toekomstbestendig.
Slimme stappen, strak proces
Tetra Tech coördineert het hele slooptraject. Vier sporen lopen naast elkaar: het terrein wordt veilig en toegankelijk gemaakt, de Pakhoedtorens gaan tegen de vlakte, de Rots wordt gesaneerd én wind- en waterdicht opgeleverd. Ook het tijdelijke beheer is onderdeel van het plan.
“Alles grijpt in elkaar,” legt Brand uit. “We werken met een eigen projectleider per deeltraject. Zo houden we overzicht en beperken we risico’s. De gemeente hoeft alleen te beslissen op de juiste momenten. Wij doen de rest.”
Voor Messerschmidt is dat essentieel. “Je kunt hier niet zomaar beginnen. Alles moet gecontroleerd, veilig en schoon. En dat vraagt om vakmanschap tot in de vezel.”
Duurzaam slopen is ook realistisch denken
Circulair slopen is voor Brand en zijn team de standaard. Maar bij een zwaar verwaarloosd gebouw is hergebruik een uitdaging. “Veel materialen zijn beschadigd of vervuild. Toch kijken we breed: glas, hout, metalen, bitumen. Alles wat nog waarde heeft, winnen we terug.”
Messerschmidt vult aan: “We slopen emissiearm, met zo min mogelijk impact op de omgeving. Dat past bij de ambities van Apeldoorn.”
Brand knikt. “We zoeken naar milieuwinst waar het écht telt. Niet alleen in materialen, ook in hoe we werken: schoon, efficiënt, toekomstgericht.”
Meer dan een gemeentelijk project
Voor de wethouder is het project persoonlijk. “Ik ben Apeldoorner. Dit pand is al twintig jaar een ergernis. Dan wil je dat het iets wordt waar mensen weer blij van worden. Dat je straks langsfietst en denkt: hé, dit hebben we samen gedaan.”
Het Hertzbergergebouw – wereldwijd geroemd, lokaal verguisd – krijgt straks dus eindelijk de aandacht die het verdient. Niet als losstaand object, maar als kloppend hart van een nieuw stuk stad. “Dit project gaat verder dan stenen stapelen,” besluit Messerschmidt. “We geven het gebouw geen tweede kans, maar een tweede leven.”
Meer weten over circulair slopen?
Bij Tetra Tech integreren we standaard circulaire principes in onze sloopmethoden, waarbij we CO2-uitstoot verminderen. Een integrale aanpak zorgt ervoor dat wij u de zorg uit handen nemen in alle fases van het project. Met één vast aanspreekpunt ligt onze focus op veiligheid en duurzaamheid. Kijk voor meer informatie op onze uitgebreide dienstenpagina over circulair slopen.
Benieuwd wat we voor jou kunnen betekenen? Onze experts denken graag mee.
