Samen met het waterschap verkennen we vernieuwende methoden voor het beheer en onderhoud van de Woerdersluis in Spaarndam.
Zo passen we voor het hoogheemraadschap van Rijnland onder meer fotorealistische 3D-modellering toe. Al is dit slechts een glimp van het werk dat we doen om dit historische monument uit 1611 te begrijpen.
De Woerdersluis is zo’n typische traditionele sluisconstructie met de kenmerkende eigenschappen van die tijd, zoals karakteristiek metselwerk, houten elementen en natuurstenen bekleding. Gelegen in Noord-Holland heeft zij een cruciale rol gespeeld in het waterbeheer van de regio. Als beheerder van waterpeilen en als doorlaatpunt voor de scheepvaart.
Het hoogheemraadschap van Rijnland heeft de verantwoordelijkheid voor de Woerdersluis overgenomen van hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Ze staat voor de uitdaging om de historische kenmerken te behouden, terwijl hij aangepast moet worden aan moderne normen. De sluis moet aan strikte eisen voldoen voor waterveiligheid en zo onderhoudsarm mogelijk worden gemaakt. Dus is het belangrijk om te weten hoe de sluis er op dit moment voor staat.
Uitdaging
Het behoud van de eeuwenoude Woerdersluis is zowel vanuit historisch als technisch perspectief een uitdaging. Er is beperkte ruimte om in te werken, ook wil je de overlast voor de omgeving tot een minimum te beperken. De Woerdersluis is bovendien een Rijksmonument en dat brengt beperkingen met zich mee. Het is bijvoorbeeld van belang om de regels van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed te volgen bij het onderzoek. Dat onderzoek concentreert zich vooral op de houten sluisvloer van de Woerdersluis en de aansluiting daarvan op het tongewelf. Daarnaast komen de condities van de vleugelwanden en frontwanden aan bod.
Om alles gestructureerd aan te pakken, is het onderzoek naar de Woerdersluis verdeeld in drie fasen: voorbereidend, verkennend en verdiepend. Op basis van deze onderzoeken wordt besloten hoe de sluis op een duurzame en efficiënte manier onderhouden kan worden, met zo min mogelijk risico’s voor de toekomst. Tetra Tech werkt hierin samen in de combinatie met Witteveen+Bos.
Voorbereidende en verkennende onderzoeken
Kunnen de planten en dieren invloed hebben op de geplande onderzoeken? Om die vraag te beantwoorden, onderzoeken we in de eerste fase de natuurlijke omgeving rondom de Woerdersluis. Een ecoloog van Tetra Tech voert veldonderzoek uit om de geschikte locaties te bepalen. Tijdens de voorbereidingsfase verdiepen we ons verder in de waterhuishouding. Dit gebeurt met een bureaustudie, waarbij we de fluctuaties van de gemiddelde grondwaterstand analyseren. Een quickscan veiligheid beoordeelt de water- en constructieve veiligheid van de sluis op basis van de beschikbare gegevens.
De verkennende onderzoeken richten zich vervolgens eerst op de staat van de houten sluisvloer en de aansluiting met het tongewelf. Voordat we dit onderzoeken, verplaatsen we onder water baggerspecie om ruimte te maken op de onderzoekslocaties. Dit is een milieuvriendelijk proces dat de kosten van afvoer voorkomt. De aannemer gebruikt een CO2-neutrale autolaadkraan op het ponton om het slib en de puin te verplaatsen voor de sluisdeuren. Tijdens deze fase nemen we ook monsters van het slib om de samenstelling te begrijpen. Speciale aandacht is er voor de aanwezigheid van mogelijke schadelijke stoffen. Je wilt er immers van verzekerd zijn dat de duikers het inspectiewerk veilig kunnen uitvoeren.
Digitale modellering Woerdersluis
Het onderzoeksteam legt het boven water gelegen deel van de Woerdersluis vooraf vast in een gedetailleerd 3D-fotorealistisch model. Dit model heeft als doel de resultaten van de uitgevoerde onderzoeken te presenteren. Daarnaast biedt het de architect visuele ondersteuning bij het opstellen van een rapport over ruimtelijke kwaliteit en kaders.
Met behulp van laserscans creëren we een nauwkeurige puntenwolk van de sluis. Het monument wordt verder gedigitaliseerd met fotogrammetrie, waarbij handcamera’s, bootjes en drones met hoge resolutiecamera’s worden ingezet. Deze processen voeren we uit in samenwerking met onze partner Vortex.
Op basis van de verzamelde data verrijken we het 3D-model met een inspectie, waarbij eventuele gebreken digitaal worden gekwantificeerd. We bespreken het model met het waterschap en presenteren het in een online omgeving. Voordeel is dat iedereen die hiertoe toegang heeft op elk moment van de dag online inspecties uit kan voeren bij de Woerdersluis, zelfs op schijnbaar moeilijk bereikbare plekken, zonder overlast te veroorzaken in de omgeving.
Verdiepende onderzoeken
Alle informatie is nu voorhanden om dieper te graven. Want een laserscan of drone komt bijvoorbeeld niet achter de begroeiing of onder water. Tijd om de toestand van de houten vloer en de aansluiting op het tongewelf fysiek te inspecteren. Dit doen onze kunstwerkinspecteurs visueel vanaf het ponton en met de inzet van duikers van Hercules Duikbedrijf. Zij inspecteren de vloer op gebreken, zoals scheuren, zwakke plekken, houtrot en schimmels en bepalen de conditie van de aansluiting op het tongewelf. Daarnaast bekijken zij de situatie van de wanden en oeverlijnen.
Op basis van een sonderingsonderzoek is al inzicht verkregen in hoe de grond rond de fundering van de sluis is opgebouwd. Maar dit geeft slechts een schatting van het risico op schade aan de sluisvloer door houtaantasting. Vandaar nemen de duikers houtmonsters uit de houten vloer om dit risico te bevestigen.
Om de veiligheid van de duikers maximaal te borgen zijn een aantal maatregelen getroffen. Een op afstand bestuurbare onderwaterrobot ROV (Remotely Operated Vehicle) heeft de situatie onder water al zo goed mogelijk in beeld gebracht. Zo werken we niet alleen veilig, maar ook gericht naar het doel om de geheimen van de Woerdersluis bloot te leggen. Met als resultaat een inspectierapport met de conditie en gebreken en aanvullend een fotorealistisch 3D-inspectiemodel.
Projectstatistieken
- 1611 Jaar waarin de Woerdersluis is gebouwd
- 6 Het project voor de Woerdersluis is een van de in totaal zes projecten die Tetra Tech in opdracht van Witteveen+Bos in Spaarndam en Gouda gaat uitvoeren voor de inspectie van sluizen en stuwen
- 9 Voor de grondboringen is het bedrijf Lankelma tot negen meter diep de bodem ingegaan
- 1 Er lag een één meter dikke sliblaag voor de sluisdeuren
Zowel in de offertefase als in de onderzoeksfase hebben we heel prettig samengewerkt met Tetra Tech. Door onze kennis en kunde bij elkaar te brengen, leveren we echt meerwaarde voor de klant. Aan de voorkant hebben we samen het onderzoeksplan goed doordacht. Daarna heeft Tetra Tech buiten alles in goede banen geleid. Dit alles heeft geleid tot een goed beeld over de staat van de Woerdersluis.
Projectdetails
Opdrachtgever
Witteveen+Bos (Hoogheemraadschap van Rijnland)
Locatie
Spaarndam
Provincie
Noord-Holland
Sector
Expertise
3D-Laserscannen, 3D-modellen voor assetbeheer en inspectie, drone inspecties, inspectie civiele kunstwerken
Benieuwd wat we voor jou kunnen betekenen? Onze experts denken graag mee.
